Veličanje vlasti Vladimira Putina i opravdavanje ruske aneksije Krima dio su sadržaja knjige “O Rusiji i Rusima”, koju je fondacija Ruski svet, koja se nalazi pod sankcijama Evropske unije, donirala školama u Srbiji i bh. entitetu RS.
Fondacija je u julu saopćila da je, uz podršku ruskog Ministarstva vanjskih poslova, osigurala opremu i obrazovnu literaturu za 60 obrazovnih ustanova u Srbiji, RS i Tunisu.
Knjige i oprema donirani su školama u kojima se uči ruski jezik. Iz fondacije navode da su knjige isporučene desetinama škola u Srbiji i 27 škola u RS, prenosi Radio Slobodna Evropa (RSE).
RSE, zbog zaštite autorskih prava, nije imao uvid u ostale knjige koje su donirane školama.
Nadležna ministarstva u Srbiji i Bosni i Hercegovini nisu odgovorila na pitanja o tome smatraju li sadržaj ovih knjiga spornim, dok odgovor nije stigao ni iz fondacije Ruski svet.
Fondaciju finansira Vlada Rusije, a osnovana je ukazom predsjednika Vladimira Putina 2007. godine.
Alexander Meienberger, istraživač i autor knjige o djelovanju fondacije Ruski svet, rekao je za RSE da ga sadržaj donirane knjige nije iznenadio.
“Fondacija Ruski svet predstavlja se kao organizacija posvećena promociji ruskog jezika i kulture, ali su njene aktivnosti oduvijek imale i ideološku komponentu”, rekao je Meienberger.
Nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine, fondacija se našla pod sankcijama Evropske unije.
Ipak, vlasti u Srbiji i entitetu RS nastavile su razvijati saradnju s Rusijom, dok se Srbija, uprkos statusu kandidata za članstvo u Evropskoj uniji, nije pridružila zapadnim sankcijama protiv Moskve.
Ideološke poruke u knjizi
Osnovna škola “Isidora Sekulić” u Šajkašu, u blizini Novog Sada, početkom jula na Facebooku se pohvalila vrijednom donacijom.
Ruski svet školi je donirao knjige i laptope, navodeći da je time značajno unaprijeđena nastava ruskog jezika.
Iz škole ističu da s fondacijom imaju dugogodišnju uspješnu saradnju, dok je Ruski svet saopćio da je oprema i literatura uručena za 16 škola u Srbiji.
Ceremoniju uručenja pratila je Radio televizija Vojvodine, a na snimcima su se mogle vidjeti knjige o ruskom jeziku, kulturi i historiji.
Među njima je i knjiga “O Rusiji i Rusima”, priručnik namijenjen učenju ruskog jezika kao stranog.
Ista knjiga može se vidjeti i na fotografijama s primopredaje donacije školama u RS.
RSE navodi da knjiga u pojedinim dijelovima donosi tumačenja savremene historije usklađena sa stavovima Kremlja.
Knjiga je objavljena 2015. godine, prije početka ruske invazije na Ukrajinu punog obima.
U poglavlju o savremenoj Rusiji navodi se da je dolaskom Putina na vlast 1999. godine Rusija “počela voditi samostalniju vanjsku politiku”.
Također se tvrdi da su ojačali privreda i životni standard građana, zbog čega je Putin osvojio novi mandat.
Jedno poglavlje nosi naziv “Povratak Republike Krim Rusiji”, u kojem se navodi da su stanovnici Krima na referendumu 2014. godine odlučili da se odvoje od Ukrajine i pripoje Rusiji.
U knjizi se ne spominje da većina država svijeta nije priznala rusku aneksiju Krima.
Rusija je okupirala i potom anektirala Krim 2014. godine, a taj događaj označio je početak sukoba koji je prerastao u invaziju punog obima 2022. godine.
Šta kažu škole i institucije?
Ruski svet donirao je knjige i Osmoj beogradskoj gimnaziji.
Uprava škole navela je da donacija predstavlja značajan doprinos unapređenju uslova za učenje i razvoj učenika.
Zvanični odgovor RSE-u nisu dostavili ni Osnovna škola “Isidora Sekulić” ni Osma beogradska gimnazija.
Nezvanično su iz škole u Šajkašu naveli da knjige predstavljaju donaciju biblioteci, da nisu predviđene za nastavu te da će nastavnici tek pregledati njihov sadržaj.
RSE je kontaktirao i Zavod za unapređenje obrazovanja i odgoja Srbije, koji učestvuje u procesu odobravanja udžbenika.
Iz Zavoda su odgovorili da nisu nadležni za odobravanje doniranih knjiga niti vode evidenciju o takvoj literaturi.
Dodali su da knjiga nije bila dostavljena na stručnu procjenu u skladu sa Zakonom o udžbenicima te da njeno prisustvo u biblioteci ne znači da ima status udžbenika.
Literatura je donirana i školama u RS uz prisustvo predstavnika Republičkog pedagoškog zavoda i Ministarstva prosvjete i kulture Republike Srpske.
Ceremonija je održana u Narodnoj i univerzitetskoj biblioteci RS, gdje od 2012. godine djeluje ruski kulturni centar koji je osnovala ova fondacija.
Širenje ruskog utjecaja
Alexander Meienberger, autor knjige “Fondacija Ruski svet: Ideologija, ciljevi i mreža”, istraživao je djelovanje fondacije u Austriji i Njemačkoj prije početka ruske invazije na Ukrajinu.
Kako navodi, fondacija nije promovirala samo ruski jezik, već je gradila dugoročne mreže ljudi naklonjenih Rusiji i razvijala pozitivan imidž ruske države.
Dodaje da su Balkan, Afrika i Azija nakon 2022. godine postali važniji za nastavak tih aktivnosti jer su mnoge zapadne države prekinule saradnju s ruskim institucijama.
Prema njegovim riječima, obrazovne i kulturne aktivnosti fondacije doprinose širenju tumačenja historije i međunarodne politike koja mogu služiti za opravdavanje ruske vanjske politike, uključujući narative o Ukrajini i Krimu.
Pod sankcijama Evropske unije
Fondacija Ruski svet nalazi se pod sankcijama Evropske unije od 2022. godine.
U obrazloženju sankcija navodi se da Ruska Federacija koristi fondaciju za promoviranje svojih interesa u državama nastalim raspadom Sovjetskog Saveza.
Evropski parlament još je 2016. godine fondaciju označio kao jedan od instrumenata propagande Kremlja.
Na zvaničnoj stranici fondacije objavljuju se izvještaji o, kako ih nazivaju, “specijalnoj vojnoj operaciji”, uz poruke o “denacifikaciji” i “demilitarizaciji” Ukrajine, terminima koje ruske vlasti koriste za opravdavanje rata.
Fondacija je 2024. godine organizirala i seminar pod nazivom “Denacifikacija u kulturi: Praktični aspekt” za zaposlene u kulturnim ustanovama na teritorijama Ukrajine koje je Rusija anektirala.
Ruski svet navodi da taj pojam ne obuhvata samo Ruse, već i sve strane državljane koji govore, uče ili predaju ruski jezik, kao i one koji iskreno podržavaju Rusiju i zanimaju se za njenu budućnost.
